संत श्री बाबामहाराज आर्वीकर

प. पू. बाबामहाराज आर्वीकर हे नाथ परंपरेतील एक महान संत होत (१९२५ - १९७१). त्यांचे कार्य प्रामुख्याने माचणूर (जि. सोलापूर) येथे होते, जिथे त्यांनी मोक्षधाम आश्रमाची स्थापना केली.* पू. बाबांनी एक असाधारण ग्रंथरचना केली आहे, ज्यात त्यांनी अध्यात्माच्या गहन रहस्यांवर सविस्तर लेखन केले असून, प्रत्येक साधकाला, तो कोणत्याही पंथाचा किंवा मार्गाचा असो, त्याच्या स्वतःच्या मार्गावर मार्गदर्शन केले आहे. त्यांचा हा ग्रंथ, 'दिव्यामृतधारा', ज्ञानेश्वरीच्या १२ व्या अध्यायावरील भक्तियोगावरील सखोल, रहस्यमय टीका आहे.

कृपाळूपणा, क्षमाशीलता, कारुण्य, प्रासंगिक कठोरता असे अनेक गुणविशेष पू. बाबांच्या सान्निध्यात अनुभवास येत असत. आपण कोणी इतरांपेक्षा वेगळे आहोत, संत, महात्मा, महाराज, गुरु असे कोणतेही वैशिष्ट्य पू. बाबांच्या विहारात नसे. कुटुंबात, समाजात एकमेकांशी जशी वागणूक असावी, तशीच त्यांची वागणूक असे. कोणाचे घरी गेल्यावर तेथे जशी व्यवस्था असेल त्याप्रमाणे ते समरस होत. सुखवस्तु कुटुंबातील गोड पदार्थ ज्याप्रमाणे सेवन करीत तसेच गरीबाचे घरी शिळा पदार्थ उरलेला असल्यास कोणी न सांगता स्वतःच शोधून काढ़ून सर्वांबरोवर आपणही खात. अनपेक्ष जीवन कसे असावे याचे प्रात्यक्षिक त्यांचे रूपाने वावरत होते.